Volkstuinvereniging Hordijkerveld: van ziekenhuisterrein naar groene oase
De geschiedenis van VTV Hordijkerveld begint niet op de huidige plek aan de Akkeroord, maar verder westelijk, op het terrein waar nu het Maasstad Ziekenhuis staat.
Dat gebied bestond in de eerste helft van de 20e eeuw uit een lappendeken van weilanden, volkstuinen en open ruimte aan de rand van Rotterdam-Zuid. Volkstuinen maakten daar deel uit van het overgangsgebied tussen stad en polder. Bij de grootschalige bouw van huizen, bedrijven en wegen in de jaren 1960–2000 moesten deze tuinen verdwijnen.
Verhuizing naar IJsselmonde
Met de komst van het Maasstadziekenhuis in 2011, moest VTV Hordijkerveld, net als veel andere Rotterdamse volkstuinverenigingen, verhuizen. De vereniging kreeg een nieuwe plek in IJsselmonde, aan de rand van de wijk Reyeroord, in een groen gebied dat ruimte bood voor een nieuw en ruimer complex.
Daar groeide VTV Hordijkerveld uit tot de vereniging zoals die nu is: een combinatie van nutstuinen en verblijfstuinen, ingebed in een parkachtig landschap.
Het huidige Hordijkerveld – Akkeroord 6
Onze vereniging is inmiddels méér dan alleen een volkstuincomplex. Het is ook een openbaar wandelpark, met paden, bruggetjes en een rijke flora en fauna. Onder andere zijn hazen, marters, spechten en fazanten vaste bewoners van ons complex en de omgeving..
Wat VTV Hordijkerveld bijzonder maakt:
- combinatie van 70 verblijfstuinen met een huisje en 50 nuts/moestuinen
- grote diversiteit aan tuintypen (sier-, moestuin-, kinder- en natuurtuinen)
- sterke sociale functie voor de wijk
- groene buffer tussen bebouwing en buitengebied.
Een stuk levend stadsverleden
VTV Hordijkerveld laat goed zien hoe volkstuinen meebewegen met de stad. Van noodvoorziening op een ziekenhuisterrein tot een waardevolle groene ontmoetingsplek in IJsselmonde: de vereniging weerspiegelt ruim een eeuw Rotterdamse stadsgeschiedenis.
De geschiedenis van volkstuinieren in Rotterdam
Volkstuinieren is al meer dan honderd jaar een vast onderdeel van Rotterdam. In een dichtbebouwde stad met weinig privébuitenruimte vormden volkstuinen voor veel inwoners een plek om te tuinieren, te ontspannen en voedsel te verbouwen.
De eerste volkstuinen (begin 20e eeuw)
De eerste moderne volkstuinen in Rotterdam ontstonden in 1911. Aan de rand van Kralingen stelde de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen grond beschikbaar voor stadsbewoners zonder eigen tuin. Het doel was duidelijk: arbeidersgezinnen de kans geven om zelf groente te verbouwen, gezonder te leven en hun inkomen aan te vullen.
De belangstelling was enorm. Alle percelen waren meteen verhuurd en al snel volgden nieuwe complexen, onder andere in Spangen. Volkstuinen bleken niet alleen nuttig, maar ook sociaal: mensen ontmoetten elkaar, wisselden kennis uit en werkten samen.
Groei door crisis en oorlog
In de jaren tussen 1920 en 1930 nam het aantal volkstuinen sterk toe. De economische crisis en werkloosheid maakten eigen voedselproductie belangrijk. Rond 1935 hadden ongeveer 10.000 Rotterdamse gezinnen een volkstuin, samen goed voor bijna 250 hectare groen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het belang van volkstuinen nóg groter. De gemeente stelde braakliggende terreinen, plantsoenen en groene stroken tijdelijk beschikbaar voor voedselteelt. In 1945 was er meer dan 500 hectare aan volkstuinen in Rotterdam.
Van nutstuin naar recreatie
Na de oorlog veranderde het karakter van volkstuinen langzaam. De directe noodzaak van voedselproductie nam af, terwijl recreatie, ontspanning en natuurbeleving belangrijker werden. Tuinhuisjes verschenen, sierplanten kwamen naast of in de plaats van groenteperken en verenigingen organiseerden gezamenlijke activiteiten.
Tegelijkertijd verdwenen veel complexen door stadsuitbreiding, woningbouw en het aanleggen van wegen. In 1970 was het areaal volkstuinen teruggelopen tot ongeveer 190 hectare.
Volkstuinen vandaag
Vandaag de dag zijn volkstuinen nog altijd van grote waarde voor Rotterdam. Ze dragen bij aan:
- gezondheid en welzijn
- sociale samenhang
- biodiversiteit en klimaatadaptatie
De tuinen vormen groene eilanden in de stad, beheerd door duizenden vrijwilligers en leden, verenigd in tientallen volkstuinverenigingen.